Atraktor Lotki–Volterry
Attractor Builder (dodatek do Blendera) Równania: ẋ = x - x*y + c*x**2 - a*z*x**2 ẏ = -y + x*y ż = -b*z + a*z*x**2 Parametry: | a = 2.9851 | b = 3.0 | c = 2.1 | Ustawienia symulacji: Stan początkowy: x₀ = 0.9, y₀ = 0.9, z₀ = 0.5 Metoda: RK4 Time Step: 0.01 Steps: 15000 Burn-in: 50 Scale: 10
Klasyczny model Lotki–Volterry (1925–1926) opisuje cykliczną dynamikę układu drapieżnik–ofiara w dwóch wymiarach. Trajektorie tego systemu są zamkniętymi orbitami wokół punktu stacjonarnego, co oznacza stabilne i okresowe oscylacje populacji. W 1988 roku Nikola Samardzija i Lawrence D. Greller zaproponowali jego uogólnienie do trzech wymiarów, rozszerzając klasyczny model o dodatkowy gatunek i nieliniowe sprzężenie między zmiennymi. W nowej wersji system ten generuje złożone oscylacje, bifurkacje i przejścia do chaosu. Oryginalny system równań (1988, s. 466) ma postać:
\(\dot{X} = X - XY + CX^{2} - AZX^{2}\)
\(\dot{Y} = -Y + XY\)
\(\dot{Z} = -BZ + AZX^{2}\)
Parametry A, B i C są dodatnie (A, B, C > 0). Sterują one siłą interakcji pomiędzy gatunkami: A odpowiada za sprzężenie nieliniowe pomiędzy drapieżnikami, B opisuje tempo tłumienia populacji Z, a C — efekt samowzmacniania populacji X. Autorzy wykazali, że system ten może prowadzić do powstawania chaotycznych trajektorii i fraktalnego torusa, stanowiącego przykład tzw. „eksplozywnej drogi do chaosu”.
Źródła:
Lotka, A. J. (1925). Elements of Physical Biology. Williams & Wilkins, Baltimore.
Samardzija, N., & Greller, L. D. (1988). Explosive route to chaos through a fractal torus in a generalized Lotka–Volterra model. Bulletin of Mathematical Biology, 50(5), 465–491. DOI: 10.1016/S0092-8240(88)80003-X
Volterra, V. (1926). Variazioni e fluttuazioni del numero d’individui in specie animali conviventi. Memorie della Reale Accademia Nazionale dei Lincei, 2(6), 31–113.